Darjeeling Forum

[Can_chha]

See a posting from Satisbata who may not be Satish Shroff himself but the following posting was in reaction.

सतीश श्रोफको योगदान प्रशँसनीय छ। लाग्‍छ उनी हामी जस्‍तै मुटुमा
र सपनामा हाम्रो पहाड वोकेर हिँडदा हुन। दार्जीलिगँलाई सझना र माया
गरेर लेखिएका उनका लेखहरु वेलावेलामा पढन पाइन्‍छन। कसले भुल्‍न सक्‍छ
र खरसागँको डाँडाकाडा र रमाइलो पाखाहरुलाई?

तर यँहा म अर्कै गुनासो लिएर आएको छु। मुनामदनको डोइच भाषामा अनुवाद।
सो भाषामा एकदुई शव्‍द मात्र छिचोल्‍ने सामर्थ्‍य हुँदाहुँदै पनि एउटा कुरोमा चित्‍त
वुझेन। सो भनिहालम।

ल. प्र. देवकोटाले मुनामदनमा "हातको मैला सुनको थैला के गर्नु धनले.."
भन्‍ने विख्‍यात पँक्‍तिहरु पात्र "च्‍यागँवा" मार्फत प्रकट गरेका छन। तर नेपालमा
होच्‍याएर तामागँलाई भोटे भन्‍ने चलन त्‍यो वेलाका कुशासक र कुशासनका
आसेपासेहरुले चलाएका हुनाले देवकोटाले पनि च्‍यागँबालाई "भोटे" भनेर सम्‍वोधन
गरेका छन। तामागँहरुको पुर्खौली ठामहरु तिव्‍वतसगँ सीमा जोडिएका छन -
यो तथ्‍य हो। देवकोटा आफैले तामागँ जातिको गीत, सस्‍कृँति, जीवनयापन र
सरलपनमा प्रभावित भएको वारेमा धेरै ठाँऊमा लेखेका छन।
देवकोटाको कृति "म्‍हेन्‍दु" (फुल) काव्‍यमा यसै उदगारहरु व्‍यक्‍त गरिएका छन।

मुनामदन नेपालीमा सबैभन्‍दा बढी विक्री भएको पुस्‍तक हो। सायद सबैभन्‍दा
बढी भाषामा अनुवाद भएको ग्रन्‍थ पनि यही यो। अग्रेँजीमा मात्र पाँच भन्‍दा बढी अनुवादकहरुले कदम चलाएका छन। जस्‍तो वुझे त्‍यस्‍तै अनुवादमा प्रस्‍तुत गरे।

तर कसैले पनि देवकोटाले आशय गरेको "च्‍यागँबा" को हुन भनेर सतहसम्‍म
बुझने धृष्‍टता गरेनन।
प्रष्‍ट छ "च्‍यागँवा" तामागँ जातिका कान्‍छो लाई लक्ष्‍य गरिने प्रचलित नाम हुन।
भाव र सार बुझनु सुझनु र खोजनु छैन, सबैले देवकोटाले "भोटे" सम्‍वोधन गरिएको
च्‍यागँबालाई सजिलो मानेर "टिवेटन" भनेर अनुवाद गरिदिए। यसले देवकोटाको
आशय र भावलाई लत्‍याउने मात्र होईन, अनुवादको धर्म प्रति न्‍याय नगरिएको देखिन्‍छ।
यस सन्‍दर्भमा हाम्रा आफ्‍नै सतीश श्रोफ पनि रमणीय पहाडी गोरेटो छाडेर अरु अनुवादक सरह "हाईवे" अगाँल्‍नमा पछि परेका छैनन।

आशा छ पाठकहरुले मुनामदन फेरि पढेर साचो कुरा बुझनुहुनेछ। र भविष्‍यमा यस्‍ता
भुलहरुलाई ओईरो लागेका अनुवादकहरुले सच्‍याउनेछन।

CanchhaHajur

"हातको मैला सुनको थैला के गर्नु धनले
साग र सिस्‍नु खाएको वेस आनन्‍दी मनले.."

[Crambal]

Famba Sa

Famba Sa rhangla;
izun la,izun ko,
rhi,mrang, namsa bazaar,
chyat, duai, brra, wara,bhu,

porba porji pubu, mhendo,
wara di, wara gywa,
gatpa di, gatpa gywa,
klangay chu tharba sari hoi,

porjhi gung, porjhi yulsa;
gyesar mhendo chharjhi,
mharmay namsala;
ganba gansum, tamba , khaiba,
khappa jaja lungjhi,

chhonba sa chhonba kui,
chhonba mhejugu muba,
famba sa yhangla,
fuppsi hanila, thisi hanila.

Crambal

[Crambal]

Famba- chiba, resting
porba -chharba,
fuppa- bhatkinu(np)


correction- churum is chhurum

[Crambal]

From the 7th, I ought to be wearing daura sural and topi in the hills, a diktat is there, and all Tamangs too should do so, it is said, but I find no reason that I should do that, the Tamang dress is okay and if not other dresses we are wearing too are okay. a month's time to be wearing the dress is too long and trouble for all. The daura sural is 100 percent Gorkha dress and so is the Tamang dress of the Tamangs, the dress of the Lepchas, Yolmos, Sherpas, the 'Darros' of the Gurungs, Magars, Sunuwars and some Tamangs, so we all are indeed wearing Gorkha dresses and so it is unnecessary to wear the Gorkha dress Duara Sural . It should be voluntary and diktat is not acceptable. From when only Daura Sural became the dress of the Gorkhas, it is fundamentally wrong to see in that way and such views will create problems. 'Gorkha' is he who wears daura or follow certain customs that sort of view will do harm. So Tamangs should come out in shama, hangray, kragu, tagi, khenza and panai from the 7th. Jai Gorkha!

[Crambal]

RHANGLAN HINNA , RHANGLAN MALAY

Saam,
blouwsinam thanba, izuma briba,
yhangla yhulsada danba.

brijhi izu-
pooli rapsi ngha khala,
goongghap rapsi ai khaw,
Darjeeling gungri rhuptala,
Darjeeling yhulsari rhuptala.

Darjeeling-chumi rhangla ghonbo,
- chumi rhangla ghyang,
singkham yhangla ijun,
singh-umm yhangla ijunun.

sa chu khalla, yhangla,
syong chu khalla, yhangla,
rhi chu khalla, yhangla,
yhulsa chu yhangla.

mahanadi then murti,
tista then torsa,
relli then rangit,
balasan, chumi ranglan.

thama hatammsam, tik ghoja,
ghoja hathosam tik thoji,
damfu rapsi yhang shyala,
rangla yhulsari rhuptala.

Assamri mula asa dhen,
tapma, tapma toplang niba,
achhem, tikma la khamba,
rangla yhulsari rhuptago,
Darjeeling yhulsari rhup tago.
Crambal

[Crambal]

meanings of words used-
blouwsinam(blouwba)- open
pooli- flute,
goongghap- binayo,(np)
the two lines have been exactly used as found in an old song, onmala wairi khachiba ghik ghlari rhuptagay waighogay bhi chim, nghai udit different la pinji, got the line from my Akhay.
ghonbo- prayer house, ghyang- monastery.
singkham, singh-umm- dhim(tmg)
hatammsam(tammba)- severe- chhenownu(np), tamna lao.
tapma(tappa) - wander, word a bit offensive,
toplang- die(abusive) used while cursing.


some usages-
may kheuba
ini vhizasay thim jolasai , pay hajolni, pay jolsai thim hajolni., rhodama chugo.... )khappsungla kairen)